PROPHOTOCOM >  PHOTOGRAPHY > Metering
 

 

نورسنجی در عکاسی دیجیتال  /  ترجمه احمد اکبری

عکاسی به مفهوم ثبت شعاعهای نوری است . این شعاعهای نوری به سنسور دوربین میتابد و توسط میلیونها فتودیود جای گرفته در سطح سنسور تبدیل به جریانهای الکتریکی متفاوت میشود که پس از پردازش آنها توسط دوربین دیجیتال، تصویر نهایی ایجاد میگردد. بر این مبنا هنگامی میتوان عکس ارزشمندی داشت که بتوان دامنه ای از اطلاعات نوری صحیح را توسط دوربین ثبت نمود. به عبارت ساده تر عکس بهتر مساوی است با نورسنجی دقیقتر. در ادامه مطالب با مفهوم نورسنجی به طور دقیق آشنا خواهید شد.
در این مقاله سعی شده کنترل کامل نورسنجی دوربین به شما داده شود و نقظه پایانی برای عکاسی بر مبنای آزمون و خطا باشد.
نخستین گام در نورسنجی آشنایی با سیستم ناحیه ها است. در طبیعت محدوده بین روشن ترین طیفها تا تیره ترین، به 9 قسمت تقسیم میشود که به هر یک یک ناحیه نوری گفته میشود.
 

 

چنانچه نگاهی به هیستوگرام دوربین خود بیاندازید خواهید دید که از 5 ناحیه تشکیل شده است (توسط خطوط عمودی به 5 ناحیه تقسیم شده است). هیستوگرام نموداری است که اطلاعات نوری یک عکس را به همراه دارد و از سمت چپ به راست به ترتیب اطلاعات مربوط به تاریکترین نقاط تصویر تا روشن ترین نقاط را نمایش میدهد. این 5 ناحیه نوری تمام آن چیزی است که یک دوربین دیجیتال قادر به ثبت آن می باشد و تمام جزییات تصویر در همین 5 ناحیه نهفته است . از چشم دوربین مناطق روشن تر فاقد جزییات و در واقع سفید خالص ثبت میشوند(Over Exposed) و مناطق تیره تر باز هم فاقد جزییات و به صورت سیاه خالص ثبت میشوند (Under Exposed).
به این تصویر دقت کنید:

 

 

یک تعریف ساده وعملی از نورسنجی عبارت است از انتخاب اکسپوژر یا همان اعداد مربوط به سرعت شاترو دیافراگم به نحوی که طیفهای مورد نظر در کادر در محدوده قابل ثبت توسط دوربین قرار گیرند و این همان کاری است که با جبران نوردهی و یا تغییر اعداد شاتر و دیافراگم انجام میدهیم. با تغییر محل قرار گیری شاخص نورسنج در دوربین شما، محدوده قابل ثبت توسط دوربین هم تغییر میکند. در واقع هنگامی که در چشمی دوربین نگاه میکنیم و دکمه شاتر را تا نیمه فشار میدهیم محل قرار گرفتن شاخص نورسنج بیانگر میزان روشنایی و یا تاریکی جسم قرار گرفته در برابر نورسنج، در عکس ایجاد شده توسط دوربین است. چنانچه شاخص نورسنج دوربین یک گام به سمت اعداد منفی تغییرکند بدین مفهوم است که 5گام طیف نوری قابل ثبت توسط دوربین یک گام به سمت نواحی روشن تر جابجا شده (تصویر زیر) و طبیعتا در این حالت دوربین به انداره یک گام سوژه را تیره تر ثبت میکند.

به محدوده ثبت طیفهای نوری توسط دوربین دقت کنید.
در این تصویر نحوه جابجایی 5 گام نوری و رابطه آن با سیستم ناحیه ها در حالت جبران نوری منفی یک مشخص میگردد(با تصویر قبل مقایسه کنید)
 

 

در این تصویر جبران نوری دوربین یک گام به سمت منفی جابجا شده است.به طیف نوری ثبت شده توسط دوربین توجه کنید.

به بیان دیگر هنگامی که جبران نوری به سمت مثبت یا منفی تغییر کند، تصویر به ترتیب روشن تر و تیره تر میشود. (تصویر زیر)

 

آشنایی با انواع نورسنج

دو نوع نورسنج وجود دارد. نوع اول نورسنجهای فرودی (Incident) هستند که میزان نور تابیده شده به سوژه را اندازه میگیرند و بر این مبنا اعداد سرعت و دیافراگم را تعیین مینمایند. این نوع نورسنج می بایست در محل سوژه باشد و به دلیل کاربرد دشوار آن کمتر استفاده میشود چرا که تصور کنید مشغول عکاسی از قله یک کوه بلند هستید و برای استفاده از این نوع نورسنج لازم است تا نوک قله رفته و سپس نورسنجی کنید.

تصویر فوق نحوه کار یک نورسنج فرودی را نمایش میدهد.
 

نوع دوم نورسنجهای انعکاسی (Reflected) هستند که نور منعکس شده از سوژه را اندازه میگیرند و این همان نورسنجی است که در دوربینهای عکاسی استفاده میشود.

 

نحوه کار یک نورسنج انعکاسی

 

انواع حالتهای نورسنجی

 این تکنیک بیشتر بر مبنای قاعده یک سوم اعمال میگردد و فضایی در مقابل سوژه ایجاد می کند که منجر به ایجاد تصویری خوشایند میگردد. اهمیت این موضوع در عکاسی از سوژه های متحرک اساسی است.
 

چهار حالت نورسنجی در دوربین وجود دارد که بسته به شرایط از هر یک میتوان استفاده نمود.

 

Center Weighted

به این نوع نورسنجی تمرکز بر مرکز گفته میشود. در این حالت تمامی کادر مورد نورسنجی قرار میگیرد به طوری که 75 درصد نورسنجی از مرکز کادر و مابقی از باقیمانده کادر صورت میگیرد.

Evaluative / Matrix

به روش ارزیابی معروف است. در این حالت دوربین طبق الگوریتم های خاصی در نقطه فوکوس به صورت محورهای عمود بر هم نورسنجی میکند.

 

Partial

 در این روش دوربین قسمت کوچکی از مرکز کادر را که حدود 10 درصد از کل کادر میباشد مورد نورسنجی قرار میدهد و 100 درصد نورسنجی از همین ناحیه کادر انجام میشود.

 

Spot

ناحیه کوچکی در مرکز کادر که حدود 3 درصد از کل کادر میباشد مورد نورسنجی قرار میگیرد و 100 درصد نورسنجی از همین ناحیه از کادر صورت میگیرد.
 

 

 

استفاده از هر یک از این 4 حالت در صورت عدم آشنایی با نورسنجی و عدم رعایت اصول نورسنجی میتواند تفاوت هایی را به همراه داشته باشد.
 اغلب ما هنگام ثبت اولین عکس زندگیمان تنها به نگاه کردن از چشمی و فشار دادن دکمه شاتراکتفا کرده و تمامی کارها را به دوربین واگذار نموده ایم.
 دو حالت Center weighted و Evaluative در این موارد و برای عکاسی عمومی و غیر حرفه ای کاربرد حتمی دارند چرا که از تمامی نواحی کادر و طیفهای موجود استفاده میکنند و غالبا اکسپوژر قابل قبولی از کادر ارایه میدهند مگر در مواردی خاص مانند کادرهای تمام تیره یا روشن و یا حاوی عناصر با کنتراست زیاد. ولی در حالتهای Partial و Spot عکاس بدون آشنایی با طیفهای نوری و اصول نورسنجی قادر به نورسنجی صحیح نمی باشد.


چگونه نورسنجی کنیم؟

بهترین حالت نورسنجی ، نورسنجی بر روی طیفهای میانی میباشد. با نگاهی به اساس کار دوربین اهمیت این مطلب درک خواهد شد.
دوربین ساخته شده تا هر جسمی که در محدوده خوانده شده توسط نورسنج قرار دارد به عنوان تنی در نظربگیرد که در میانه طیف نوری قرارگرفته و بر این مبنا اعداد مربوط به اکسپوژر را تعیین میکند و این امر در کادرهایی که حاوی عناصر همرنگ خیلی تیره و یا روشن هستند و نیز در کادرهایی که دارای عناصر خیلی متضاد و با کنتراست بالا مانند عناصر خیلی روشن و خیلی تاریک هستند ایجاد مشکل میکند.
 

تصویر بالا یک لوکوموتیو تیره رنگ و متمایل به مشکی است. واگذاری کامل نورسنجی به دوربین تصویری روشن تر ایجاد میکند.

 

در مورد این دیوار سفید هم دوربین تصویری تیره تر ارایه نموده است.

علت در اساس کار دوربین است، چرا که دوربین همواره تن هایی را که میبیند به عنوان طیف میانی در نظر میگیرد. هنگامی که در کادر یک طیف وجود دارد (روشن یا تیره) دوربین هم یک طیف میسازد و آن یک طیف میانی است مانند طیف خاکستری در مثال قبل.

از گفته های قبل میتوان نتیجه گرفت که دوربین صحیح ترین اکسپوژر را زمانی ارایه میدهد که نورسنجی بر روی یک طیف میانی مانند خاکستری انجام شود.
 

از آنجایی که ما در دنیای رنگها زندگی میکنیم لازم است با طیف های میانی رنگهای مختلف آشنایی داشته باشیم. تصویر زیر میتواند مقیاسی برای مقایسه روشنی و تیرگی رنگها در دنیای واقعی مورد استفاده قرار گیرد. در قسمتهای بعدی نیاز به آشنایی با این مقیاس ملموستر خواهد بود.

رنگها را به خاطر بسپارید و از طیف های میانی ( طیف رنگی مقابل عدد صفر) جهت نورسنجی استفاده کنید.

برای یک نور سنجی دقیق همواره باید اطمینان داشت که طیف مورد نظر توسط نورسنج دوربین خوانده شود. در این تصویر رنگ سبز چمنها را میتوان به عنوان یک طیف میانی محسوب نمود و جهت نورسنجی دقیق استفاده کرد.

چنانچه از حالت Center Weighted  استفاده کردید لازم است زوم نموده و کادر را (خصوصا مرکز کادر) با چمنهای سبز رنگ پر کرده، سپس نورسنجی کنید.

 

 

در صورت استفاده از حالت Evaluative بهتر است تمامی کادر پر شود زیرا احتمال نورسنجی تمام نقاط کادر وجود دارد.

 

 

 

در حالت Partial نیاز به زوم کمتری است چرا که ناحیه کوچکتری از کادر مورد استفاده قرار میگیرد.

 

 

 

حالت Spot به دلیل کوچک بودن ناحیه نورسنجی، برای نقاط کوچک کادر که نمی توان کادر را با آن پر کرد استفاده می شود.

 

 

در نظر بگیرید کادر زیر را میخواهیم نورسنجی کنیم و دوربین در حالت تقدم دیافراگم است

ناحیه ای را که دارای طیف میانی است در نظر گرفته و نور سنج را روی آن متمرکز کرده، سپس عدد دیافراگم دلخواه را انتخاب میکنیم ، از آنجا که یک طیف میانی مورد نورسنجی قرار میگیرد جبران نوری را برابر صفر در نظر میگیریم. در این اکسپوژر، دوربین سرعت 125 را تشخیص داده. حال اگر عدد دیافراگم را 2 استاپ کمتر کنیم (دیافراگم بازتر)، دوربین سرعت 500 را انتخاب میکند تا باز هم اکسپوژر ثابت بماند(Auto Exposure)

نورسنجی در مود Manual نیز بدین طریق انجام میشود. ابتدا روی یک طیف میانی مانند بوته های سبز وسط کادر نورسنجی کرده و اعداد را به نحوی انتخاب میکنیم که نشانگر نورسنج روی عدد صفر باشد.

تصویر ثبت شده

 منظره یاب

 

در مورد تصویر لوکوموتیو تیره و دیوار سفید نورسنجی صحیح اینگونه است

هر طیف نوری که در برابر نورسنج قرار گیرد دوربین اکسپوژری را در نظر خواهد گرفت که آن طیف خاکستری (طیف میانی) ثبت شود. در چنین شرایطی عکاس جبران نوری لازم را در نظر میگیرد تا طیف مقابل نورسنج به صورت واقعی ثبت شود.

 

تصویر زیر را در نظر بگیرید. در این تصویر دارای مناطق تیره و روشن هستیم. نورسنجی دقیق در چنین شرایطی لازمه ثبت جزییات در هر دو طیف تیره و روشن است. برای نورسنجی،از طیف میانی که در پایین تصویر وجود دارد و نیز قسمتهایی از آسمان که دارای آبی میانه است نیز میتوان استفاده کرد. در این مثال دوربین در حالت تقدم دیافراگم است و دیافراگم 11 توسط عکاس انتخاب شده. دوربین به طور خودکار سرعت 250 را در نظر میگیرد.
به تصویر زیر توجه کنید
 

دوربین اکسپوژر مناسب یعنی دیاف 11 و سرعت 250 را در نظر گرفته است.

 

اکنون همین کار را با قسمتی از آبی آسمان که در طیف میانی قرار دارد هم انجام میدهیم و خواهیم دید که باز هم اکسپوژر تغییر نمیکند:

 

روشن ترین قسمتهای کادر را با نور سنج دوربین چک میکنیم. دوربین با دیاف 11 سرعت 1000 را در نظر میگیرد. با بررسی سرعت میتوان فهمید که سرعت 2 استاپ افزایش داشته پس تفاوت روشن ترین نقاط تصویر با طیف میانی 2 گام نوری است. با این تفسیر هنوز هم در نقاط روشن دارای جزییات هستیم. ( به 5 ناحیه قابل ثبت توسط دوربین رجوع شود). این روش دقیقترین شیوه نورسنجی است.
 

 

با توجه به گفته های بالا در این کادر اکسپوژر صحیح دیافراگم 11 با سرعت 250 میباشد که در آن تمامی طیف نوری کادر ثبت میشود.

در این مثال حالتهای Auto Exposure مانند تقدم دیافراگم ساخته شده اند تا همواره اکسپوژری صحیح از آنچه در مقابل دوربین قرار میگیرد ارایه دهند(طیفی خاکستری بسازند) و به همین دلیل هنگامی که کادر را تنظیم نمودید با توجه به طیفی که توسط نورسنج خوانده میشود لازم است روشنایی آن را نیز برای دوربین تعریف نمایید. به تصویر زیر دقت کنید:
 

در این کادر طیفی که در برابر نورسنج قرار دارد بسیار روشن است و عکاس با تغییر جبران نوری به عدد 2+ این مساله را برای دوربین تعریف میکند. به اعداد اکسپوژر در حالت جبران نوری 2+ توجه کنید. با دیافراگم 11 و با تغییر جبران نوری به 2+ به سرعت 250(اکسپوژر صحیح) رسیدیم. اکنون شاتر را کاملا فشار دهید و از عکس خود لذت ببرید.

در مود Manual کار راحت تر است و تنها کافیست روی یک طیف میانی نورسنجی کرد و قسمتهای روشن و یا تیره مهم تصویر را چک نمود که اوراکسپوزد و آندراکسپوزد نباشند (حاوی جزییات باشند).

ترجمه احمد اکبری  16/6/89

برگرفته از یک ویدیوی آموزشی از آقای تیم کوپر با عنوان
'Perfect exposure for digital photography'

 

لینک ها
 

لینک ها

در باره ما

تماس با ما

نظرات شما ( فیدبک )

 

 

توجه : کلیه محتویات این وب سایت شامل نام(PROPHOTOCOM)، لوگو، طراحی صفحات، مطالب و عکسها متعلق به شرکت آران عکس اسپادانا بوده و هر گونه نسخه برداری یا استفاده از عکسها و مطالب در هر وب سایت یا مجله نوشتاری وغیره، بدون اجازه کتبی غیر مجاز و قابل پیگرد میباشد.