همانطور که ذکر شد، لنزهای زوم فاصله کانونی قابل تغییر و بالطبع زاویه دیدی متغیر دارند. مشخصات این لنزها با اعدادی که معرف فاصله کانونی و بازتزین دیافراگم آنهاست معرفی میشود. مثلآ لنز لنزی زوم است که فاصله کانونی متغیر از 12 میلیمتر تا 24 میلیمتر دارد . دو عدد سمت چپ معرف حد اقل و حداکثر فاصله کانونی لنز است و اعداد سمت راست معرف بازترین (حداکثر ) دیافراگم در کمترین وبیشترین فاصله کانونی لنز است. در این لنز، بازترین دیافراگم در فاصله کانونی 12 میلیمتر ، برابر با 4.5 و بازترین دیافراگم در فاصله کانونی 24 ، برابر با 5.6 است. ( درک اعداد مربط به دیافراگم، از مسائل بسیار مهم در بحث عمق میدان عکس و نوردهی مناسب عکس است که در جلسه بعدی به آن پرداخته خواهد شد )

همانطور که گفته شد ، فاصله کانونی لنز معرف زاویه دید آن نیز هست . لنزهایی که فاصله کانونی کوتاهتری دارند زاویه دید بازتری دارند و برای عکاسی از مناظر و یا ساختمانها مناسبند و هرچه فاصله کانونی بیشتر شود، زاویه دید لنز تنگتر شده، برای عکاسی از سوژه های دور تر مناسبتر میشود.
 

عکس بالا توسط یک لنز واید 35میلیمتری گرفته شده، این لنز زاویه ای برابر با 63 درجه را پوشش میدهد. در حالیکه برای عکس گرفتن از یکی از این پرندگان نیاز به یک لنز تله با زاویه بسته است. تله 500 میلیمتری با زاویه بسیار تنگ معادل تنها 5 درجه برای چنین عکسهایی بسیار مناسب است. (عکس زیر)

فاصله کانونی لنزها ، علاوه بر تعیین زاویه دید،  فاکتور بسیار مهم دیگری را نیز تحت تاثیر قرار میدهد و آن عمق میدان عکس میباشد. انتخاب عمق میدان مناسب و چگونگی دستیابی به آن، یکی از فاکتورهایی استکه در تمایز یک عکس خوب از یک عکس ضعیف موثر است. بسیاری از عکاسان تازه کار تصور میکنند که هر چه عمق میدان عکس بیشتر باشد، عکس از شرایط مطلوب تری برخوردار است ، در صورتیکه در بسیاری موارد چنین نیست. در واقع زیبایی بسیاری از عکسها به تار و مبهم بودن پس زمینه است و فاصله کانونی لنز یکی از فاکتورهایی است که در این مهم تاثیر میگذارد. بدین معنا که هرچه فاصله کانونی لنز کمتر و به عبارتی لنز وایدتر باشد، عمق میدان عکس بیشتر و بالعکس، هرچه فاصله کانونی لنز بیشتر باشد یعنی لنز، تله ی قویتری باشد، عمق میدان عکس کمتر است. بنابر این در شرایطی که نیاز به عمق میدان زیادی هست (مثل عکاسی از مناظر طبیعی ) بهتر است از لنزهای واید استفاده شود و هرگاه برای جداکردن سوژه از پس زمینه نیاز به عمق میدان کمتر است، از لنزهای تله نتیجه بهتری حاصل میشود. ( فاکتورهای دیگری نیز در تعیین عمق میدان عکس نقش دارند که مهمترین آنها دیافراگم لنز است و در جلسه آتی مورد بحث قرار خواهد گرفت )

عمق میدان کم در عکس زیر باعث جداشدن سوژه از پس زمینه و زیباتر شدن عکس شده است. این عکس با لنز تله 420 میلیمتری گرفته شده است
			نمونه ای از کاربرد لنز واید 28م م. در ایجاد عمق میدان زیاد

همانطور که پیش از این توضیح دادم، دوربینهای کمپاکت، مجهز به لنزهایی با فاصله کانونی بسیار کمتر برای فراهم کردن زاویه دیدی معادل لنز دوربینهای  35 میلیمتری   ( SLR فول فریم ) هستند. برای مثال دوربین کمپاکتی که لنزی با زوم 3 برابر، معادل 105-35 میلیمتر در دوربینهای 35 میلیمتر دارد ، در واقع فاصله کانونی آن، تنها  معادل
 26.3 - 7.5 میباشد و بنابراین با توجه به فاصله کانونی کوتاه ، عمق میدان زیادی ایجاد میکند و لذا نمیتوان با این دوربین ها، سوژه را از پس زمینه جدا کرد. در دوربینهای کمپاکت سوپرزوم ، با زوم کردن تا آخرین حد واستفاده از بازترین دیافراگم لنز، تا حدی میتوان عمق میدان را کاهش داد.
 فاصله کانونی در ایجاد پرسپکتیو مناسب نیز موثر است.

لنزها همچنین، دارای انواع خاص دیگر با ویژگیها و کاربردهایی اختصاصی هستند. مثلا لنزهای ماکرو که با فاصله کانوی متفاوت وجود دارند و بعلت قدرت بزرگنمایی زیادشان برای عکاسی از سوژه های خیلی کوچک مثل حشرات و یا کارکردهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. و یا لنزهای چشم ماهی ( fish eye ) که جزء لنزهای اولتر واید هستند ولی دیدی کروی ایجاد میکنند و کاربردهای هنری دارند و ....

پایان جلسه سوم
بهین ناظم رعایا -  8/7/86

جلسه آتی اختصاص به آشنایی با دیافراگم و نقش بسیار مهم آن در عکاسی دارد.

 

جلسه اول /  جلسه دوم   <<<                                                                                                                                         >>> جلسه چهارم