آموزش تکنیکهای  بکار رفته در گالری پرواز زنبورها :
 

علاقه وافر من به عکاسی ماکرو در کنار علاقه همیشگی به تماشای تلاش وجنب وجوش زنبورهای عسل ، عکاسی از آنها را به یکی از سرگرمیهای لذتبخش من تبدیل کرده و سعی مکرر وساعتها عکاسی از آنها تا حدی مرا در اینکار مسلط کرده ، بطوریکه تا چندی پیش، حاصل بیش از 20 تا 30 ساعت عکاسی از آنها بیش از 4 یا 5 عکس خوب نبود ولی مجموعه حاضر( پرواز زنبورها-3 ) در کمتر از 2 ساعت  عکاسی شده. به هر حال چون یاد دادن آموخته ها را وظیفه هرکس میدانم و اصولا راه اندازی این سایت را با همین نیت آغاز کردم، بر آن شدم تا با تهیه این مقاله به سوالاتی که در مورد تکنیکهای بکار رفته در این مجموعه مطرح شده تا حد توان پاسخ گویم. معمولا و متاسفانه اولین سوالی که با دیدن یک عکس خوب مطرح میشود این استکه دوربین شما چیست؟ کسانی که با عکاسی بیشتر آشنایی دارند میدانند که کیفیت عکسهای دوربینهای حال حاضر دنیا، حداقل برای چاپ در سایزهای کوچکتر از  30*40 آنچنان قابل توجه نیست ودر واقع تسلط عکاس بر آنچه در اختیار دارد بسیار مهمتر از مارک یا مدل دوربین اوست. در هرحال، تمام عکسهای این وب سایت ( بجز5 یا 6 عکس که با Canon AE-1 گرفته شده ودرزیر عکسها هم ذکر شده ) با Nikon coolpix 5700 گرفته شده اند. در مجموعه پرواز زنبورها -2 از فلاش Unomat ( که قابلیت TTL ندارد ) ویک نورپخش کن ( Diffuser ) دست ساز هم استفاده کرده ام ولی در مجموعه اخیر فقط از فلاش داخلی خود دوربین، بدون هیچ تجهیزات اضافه استفاده شده. اما توضیح در مورد تکنیکها : سرعت شاتر : همانطور که میدانید حداقل سرعت مناسب برای عکاسی از سوژه های غیر متحرک برای آنکه  لرزش دست عکس شما را متاثر نکند، معادل فاصله کانونی لنز شماست، مثلا اگر با لنز واید 28 میلیمتری عکاسی میکنید سرعت 30/1 ثانیه سرعت نسبتا مطمئنی است و یا اگر مثلا با لنز تله 500 عکاسی میکنید باید حداقل سرعت شما 500/1 ثانیه باشد، مگر آنکه از سه پایه یا لنز مجهز به لرزش گیر استفاده کنید که در مورد اخیر میتوانید با 2 یا 3 سرعت پایین تر هم عکاسی کنید. اما در مورد سوژه های متحرک، بسته به سرعت حرکت آنها، ناچار باید از سرعتهای بالاتر استفاده کرد. تجربه به من نشان داده که حداقل سرعت برای شکار زنبورهای در حال پرواز 1000/1 ثانیه است و کمتر از آن اگرچه قابل استفاده است ولی در بزرگنمایی 100% تاری ناشی از حرکت را میتوان دید.بنابراین من حداقل سرعت 1000/1 را توصیه میکنم .
استفاده از سرعت کمتر از 1000/1 باعث تاری ناشی از حرکت شده است
دیافراگم : ديافراگم به همراه فاصله کانونی لنز و نیز فاصله دوربین از سوژه ( و نیز سایز سنسور دوربین بطور غیر مستقیم ) عواملی هستند که بر عمق میدان ( یعنی قسمتهایی از عکس که از نظر فاصله در فوکوس هستند ) تاثیر میگذارند. بطوریکه هرچه دیافراگم بسته تر باشد ( یعنی f عدد بزرگتری را نشان دهد ) عمق میدان بیشتر میشود. هر چه فاصله کانونی لنز بیشتر باشد عمق میدان کمتراست و بنابراین لنزهای واید عمق میدان بیشتری از لنزهای تله دارند . وهرچه دوربین به سوژه نزدیکتر باشد، عمق میدان کمتر است.به علاوه دوربینهای کمپاکت چون سنسور کوچکتری دارند ، عمق میدان بيشتری فراهم میسازند چرا که سنسور کوچکتر زاویه تنگتری از لنز را پوشش میدهد .مثلا وقتی شما با یک دوربین کمپاکت با فاصله کانونی معادل 100 میلیمتر عکس میگیرید ، در واقع فاصله کانونی حقیقی شما حدود 20 میلیمتر است ( بسته به سایز سنسور دوربین ) و بنابراین عمق میدان بیشتری نسبت به یک لنز 100 میلیمتزی واقعی ایجاد میکند. عمق میدان زیاد همیشه یک حسن نیست، مثلا در همین مورد زنبورها، استفاده از دیافراگمهای خیلی بسته باعث وضوح پس زمینه (back ground ) شده، منجر به گم شدن سوژه اصلی درپس زمینه شلوغ گلها میشود. در حالیکه با استفاده از دیافراگمهای بازتر عمقق میدان کاهش یافته ودر نتیجه در حالیکه پس زمینه تار ومحو دیده میشود، شارپ وفوکوس بودن سوژه اصلی باعث زیبایی عکس وجلوه بیشتر سوژه اصلی میشود.
دیافراگم بازf=3.3 باعث تاری پس زمینه و برجسته شدن سوژه اصلی شده است	دیافراگم بسته f=8 باعث عمق میدان زیاد و گم شدن سوژه اصلی شده است
با توجه به اینکه من ازیک دوربین کمپاکت و فاصله کانونی حدودا معادل 150(  در دوربینهای 35 میلیمتری ) استفاده کرده ام وازفاصله تقریبی 10-15 سانتیمتری عکسها را گرفته ام، دیافراگم 4.5 را برای عمق میدان مناسب انتخاب کردم . ولی چنانچه شما از یک دوربین SLR با سنسور APS-C size استفاده میکنید، احتمالا دیافراگم حدود 8 ( بسته به فاصله کانونی لنز شما ) میتواند بهتر باشد. با یا بدون فلاش؟ سوال بعدی این استکه آیا استفاده از نور طبیعی محیط بهتر است یا استفاده از فلاش؟ در پاسخ باید بگویم که ترکیب این دو بهترین گزینه است. اگر چه بدون استفاده از فلاش وبا نور طبیعی محیط هم میتوان عکسهای بسیار خوبی گرفت ولی طبیعت متحرک این سوژه که دائما در حرکت بوده ودر بسیاری از موارد در زیر سایه گلها  ویا در وضعیت ضد نور قرار میگیرد، باعث میشود که بسیاری از عکسها فاقد کیفیت مورد انتظار باشند. از طرفی چنانچه اولویت را به فلاش بدهید، معمولا پس زمینه تاریکی خواهید داشت.
وضعیت ضد نور	قرار گرفتن سوژه در سایه
اولويت فلاش در نورسنجی و تاریکی پس زمینه
بنابراین بهترین گزینه ترکیبی از هر دو است. من اولویت را به نور محیط میدهم. سعی میکنم در شرایط آفتابی عکس بگيرم، روی پرنورترین قسمتهای پس زمینه نورسنجی میکنم و معادل یک توقف، سرعت را از میزان نورسنجی شده بالاتر میبرم، مثلا چنانچه با دیافرگم 4.5 در شرایط آفتابی سرعت 1000/1 مناسب باشد، من سرعت را روی 2000/1 قرار میدهم. حالا از فلاش هم بصورت جبرانی ( fill in ) کمک میگیرم، ولی قدرت فلاش را هم روی 2- تنظیم میکنم. تجربه به من نشان داده که این بهترین حالت تنظیمات ( حداقل در مورد دوربین من ) است . وآخرین نکته اينکه سعی میکنم در شرایط ضد نور قرار بگیرم، یعنی در شرایطی که خورشید در مقابل من و در پشت سوژه باشد، چراکه در اینحالت موها وجزئیات دیگر زنبورها درخشانتر خودنمایی خواهد کرد و فلاش نیز در روشن کردن سمت تاریک سوژه، وظیفه خودرا بخوبی انجام خواهد داد.
نورسنجی برای نور محیط ، وضعیت ضد نور ، استفاده از فلاش و دیافراگم باز
روش فوکوس کردن: مسلما در سوژه های متحرک اینچنینی که به سرعت جابجا میشوند واز محدوده کادر شما میگریزند، فرصت فوکوس روی زنبورهای در حال پرواز وجود ندارد. ناچار بایستی از روش پره فوکوس استفاده کنید. من در زمانيکه زنبور روی گل در حال جمع آوری گرده  یا شهد گل است فوکوس میکنم و بمحض پرواز، ماشه را میچکانم. با دقت روی رفتار زنبورها کمکم میتوانید تشخیص دهید که چه زمانی زنبور آماده پرواز است.

این مقاله در پاسخ به سوالت بعضی از دوستان در مورد تکنیکهای بکار رفته در گالری پرواز زنبورها نوشته شده. چنانچه در مورد هریک از گالریهای دیگر سایت سوالی دارید با ما در میان بگذارید. سعی خواهیم نمود در قسمتی از تالار گفتگوی سایت که برای این منظور پیش بینی شده به سوالاتتان پاسخگو باشیم ویا در صورت نیاز مقاله ای مشابه ارائه نماییم.

ازعکاسی تان لذت ببرید .
                                                                                   بهین ناظم رعایا  -  بهار 1386